- ABŞ-İran müharibəsində son hücumlar Yaxın Şərqdə gərginliyi daha da artırdı. Bazar günü hər iki tərəf intensiv raket və pilotsuz təyyarə hücumları həyata keçirdi və İran qlobal enerji ticarəti üçün vacib su yolu olan Hörmüz boğazını bağladığını elan etdi.
Hafta.az yazır ki, ticarət gəmilərinə edilən hücumlardan sonra toqquşmalar daha da şiddətlənib. İran icazəsiz marşrutla üzdüyünü iddia etdiyi gəmiyə xəbərdarlıq atəşi açdığını və ikinci ticari gəmisini zərərsizləşdirdiyini iddia edib. İnqilab Keşikçiləri Hörmüz boğazının "ABŞ-ın bölgəyə müdaxiləsi bitənə qədər" bağlı qalacağını açıqlayıb.
Əksinə, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) ticari gəmilərin boğazdan keçməyə davam etdiyini bildirib. Müharibədən əvvəl qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) daşınmalarının təxminən beşdə biri Hörmüz boğazından keçirdi.
CENTCOM şənbə günü 140 İran hərbi hədəfinə zərbə endirildiyini və son üç gecə ərzində əməliyyatlarda vurulan hədəflərin ümumi sayının 300-dən çox olduğunu açıqlayıb.
ABŞ əməliyyatların məqsədinin İranın Hörmüz boğazından keçən ticarət gəmilərinə hücum etmək qabiliyyətini zəiflətmək olduğunu bildirib.
İranın dövlət mediası bir neçə liman şəhərində partlayış səsləri eşitdiyini bildirib.
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ hücumlarına cavab olaraq bölgədəki Amerika hərbi mövcudluğunu hədəf aldığını açıqlayıb.
Tehranın açıqlamasına görə:
- İordaniyadakı ABŞ komandanlıq və idarəetmə mərkəzi, pilotsuz təyyarə anqarlarına zərbə endirilib;
- Küveytdəki ABŞ radar obyekti hədəf alınıb;
- Omanda ABŞ təyyarədaşıyan gəmilərini dəstəkləyən təchizat və yanacaq platformalarına hücum edilib;
- Qətərdəki qırıcı təyyarələrin texniki xidmət mərkəzi və komandanlıq obyektinə zərbə endirilib.
Qətər hökuməti hücumlar zamanı bir uşaq da daxil olmaqla üç nəfərin qəlpələrdən yaralandığını açıqlayıb. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri hava hücumundan müdafiə sistemlərinin İrandan atılan raket və pilotsuz təyyarələri ələ keçirdiyini, Bəhreyndə sirenlərin səsləndiyini və Qətərin paytaxtı Dohada partlayış səslərinin eşidildiyini açıqlayıb.
“Reuters”in məlumatına görə, İranın bazar günü etdiyi hücumlar həm hədəf alınan ölkələrin sayı, həm də əməliyyatların intensivliyi baxımından son həftələrdə ən genişmiqyaslı cavab tədbiri olub.
ABŞ prezidenti Donald Tramp son hadisələrdən sonra ABŞ və İsrailin 28 fevralda başlatdığı əməliyyatların dayandırılmasını hədəfləyən atəşkəsin artıq qüvvədə olmadığını açıqlayıb. Lakin Tramp həmçinin diplomatik danışıqların tamamilə bitmədiyini və danışıqlar üçün qapıların açıq qaldığını bildirib.
Münaqişənin son mərhələsi kommersiya gəmilərinə hücumlardan sonra baş verdi. Vaşinqton həftənin əvvəlində Qətər və Səudiyyə Ərəbistanına məxsus kommersiya tankerlərinin hədəfə alınmasından və bundan sonra tərəflər arasında qarşılıqlı hücumların başlamasından sonra İran neftinin satışına icazə verən lisenziyanı ləğv etmişdi.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-ı atəşkəs müqaviləsini pozmaqda günahlandırıb. Əraqçi sosial media hesabında verdiyi açıqlamada "Qarşılıqlı anlaşma yalnız mümkündür" deyib.
İranın baş danışıqçısı Məhəmməd Baqer Qalibaf ABŞ-a göndərdiyi mesajda deyib: "Birtərəfli razılaşmalar dövrü bitdi. Sizə dedik ki, ya sözünüzə əməl edin, ya da bədəlini ödəyin. Həqiqət qapınızı döyür".
Bu arada, Əraqçi və Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi Omanda görüşüblər.
İran Xarici İşlər Nazirliyi görüşdə Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin etmək mexanizmlərinin müzakirə olunduğunu açıqlayıb.
Omanın rəsmi xəbər agentliyi danışıqların texniki və siyasi səviyyələrdə davam etdiriləcəyini bildirib.
İranın yeni dini lideri Ayətullah Müctəba Xamenei də şənbə günü dərc etdiyi yazılı mesajda müharibənin ilk günlərində öldürülən sələfi və atası üçün qisas alınacağını bildirib.
Müharibənin başlanğıcından bəri ictimaiyyət qarşısına çıxmayan Xamenei mesajında bildirib ki, "Şəhid liderimizin və bütün şəhidlərimizin qanının qisasını almağa söz veririk".
Hörmüz boğazının yenidən bağlanması qlobal enerji bazarlarında narahatlıqları artırıb. Dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz ticarətinin əhəmiyyətli bir hissəsinin keçdiyi su yolundakı qeyri-müəyyənlik səbəbindən neft qiymətləri yüksəlir və enerji qiymətlərinin artmasının qlobal inflyasiyanı yenidən sürətləndirə biləcəyinə inanılır.
Xüsusilə, ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin artmasının noyabr da keçiriləcək konqres seçkilərindən əvvəl prezident Trampa siyasi təzyiqi artıra biləcəyi qeyd olunur.
