Həftə ərzində Avropada qızmar istilər sistemlərdə gərginlik əlamətləri göstərdi. Qərbi Avropada dəmir yolu şəbəkələri relslərin qızaraq əyilməsinə səbəb ola biləcək temperatur səbəbindən sıradan çıxıb. Fransada bəzi nüvə reaktorları çay suyunda temperaturun artması səbəbindən fəaliyyətini dayandırıb və ya yavaşladıb. Muzeylər qapalı məkanların temperaturunu idarə edə bilmədikləri üçün iş saatlarını qısaltmaq məcburiyyətində qalıblar.
Hafta.az yazır ki, Fransadakı avtomobil zavodunda həmkarlar ittifaqı nümayəndələri istehsal sahəsindəki şəraitin dözülməz hala gəldiyini bildirərək tətil çağırışı ediblər. Fransa və İtaliyada elektrik kəsintiləri yüz minlərlə insanı elektriksiz qoyub.
Həddindən artıq istilər hətta qalın divarlı mənzil binalarına da nüfuz edərək şəhərləri gecələr belə soyumayan isti nöqtələrə çevirib. Yuxusuz avropalılar gecə yarısından sonra parklara axın edirlər, portativ kondisioner almaq üçün mağazalara qaçırlar və ya sərinləmək üçün otellərə sığınırlar.
Parisdəki HEC Biznes Məktəbinin ətraf mühit siyasəti üzrə eksperti Fransua Gemenne deyib: "Hamı eyni sualı verir: Niyə hazır deyilik?. Biz öz zəifliyimizin fərqinə varırıq".
Təxminən bir həftə davam edən isti dalğası Böyük Britaniya, İspaniya və Fransada rekord səviyyəli temperaturlara səbəb olub. Bu, həmçinin Avropanın istixana qazı tullantılarının artdığı üçün isti dalğalarının güclənəcəyi bir gələcəyə hazır olmadığını da vurğulayıb.
Dünyanın ən sürətli istiləşmə qitəsi olan Avropada binalar və infrastruktur sistemləri artıq mövcud olmayan iqlim sisteminə uyğun olaraq qurulur. Buna görə də, həddindən artıq isti dövrləri isti iqlimə daha çox öyrəşmiş bölgələrlə müqayisədə Avropada daha böyük pozuntulara səbəb olur.
Alman sığorta və maliyyə şirkəti Allianz-ın son hesabatında İtaliya, Fransa, Almaniya və İspaniya da həddindən artıq istilər səbəbindən iqtisadi itkilərə ən çox məruz qalan ölkələr sırasında yer alıb.
Qeyri-kafi infrastrukturun nəticələri ölümcül ola bilər.
Fransa cümə axşamı səhiyyə sistemini ən yüksək həyəcan səviyyəsinə qaldırıb. Səhiyyə naziri Stefani Rist isti hava dalğası zamanı ürək dayanması hallarının dörd dəfə artdığını açıqlayıb. İspaniyada açıqlanan məlumatlar da ölüm nisbətlərinin artdığını göstərir.
Bu göstəricilər isti hava dalğasının ümumi təsirini hələ tam olaraq ortaya qoymasa da, Avropanın üzləşdiyi risklər üzrə elmi tədqiqatlarla uyğun gəlir. 2023-cü ildə aparılan bir araşdırma, temperatur artdıqca ölüm nisbətlərinin necə dəyişdiyini araşdıraraq 800 şəhəri müqayisə edib. Tədqiqata görə, həddindən artıq isti hava Hyuston və ya Tokio kimi şəhərlərdə ölüm riskini yalnız bir qədər artırsa da, Fransa, İspaniya və İtaliya şəhərlərində daha kəskin artım müşahidə olunur.
Bu fərqin bir səbəbi kondisionerin daha məhdud istifadəsidir. Lakin mütəxəssislər bunun yeganə amil olmadığını söyləyirlər. Şimali Avropada onilliklər və ya hətta əsrlər əvvəl tikilmiş bir çox bina, izolyasiya materialları səbəbindən isti havanı içəridə saxlayır. Bundan əlavə, günəş işığını maneə törədən və həddindən artıq istiliyin qarşısını alan xarici panjurlara bu binalarda tez-tez rast gəlinmir. Bu vəziyyət isti hava dalğalarının təsirini daha da artırır.
London Universiteti Kollecinin inşa edilmiş ətraf mühit və iqlim üzrə mütəxəssisi Anna Mavrogianni bildirib ki, "Mövcud infrastruktur bu səviyyədəki temperaturlara tab gətirməyə hazır deyil".
Uzun illərdir ki, Avropadakı siyasətçilər binaların yüksələn temperaturlara uyğunlaşmaq üçün təmir edilməsinin və infrastrukturun gücləndirilməsinin vacibliyini iddia edirlər. Keçən il Fransa 52 tədbirdən ibarət 388 səhifəlik iqlim uyğunlaşma planını dərc edib. Bu həftə London hökuməti mənzillərin kompleks təmiri və ictimai binaların modernləşdirilməsini əhatə edən yeni istilik dalğası planını təqdim edib və qeyd edib ki, 1300-dən çox məktəb, 60 xəstəxana və 351 qocalar evi yüksək risk altındadır.
Lakin bu layihələrin həyata keçirilməsi xeyli xərc tələb edir. Buna görə də, planların hazırlanması lazımi maliyyələşdirməni təmin etməkdən daha asandır. Avropa Ətraf Mühit Agentliyi tərəfindən ötən il dərc edilmiş hesabatda bildirilirdi ki, bütün AB ölkələrinin iqlim uyğunlaşma planları var, lakin uzunmüddətli maliyyələşdirmənin olmaması ümumi problemdir.
Ətraf mühit siyasəti üzrə ekspert Fransua Gemen vəziyyəti "Bu, üfüqlərin faciəsidir" deyərək ümumiləşdirdi. Gemen əlavə etdi ki, "Gələcək xərclərdən qaçınmaq üçün bu gün investisiya qoymaq lazımdır".
Fransa prezidenti Emmanuel Makron cümə axşamı keçirilən mətbuat konfransında ölkəsinin iqlim dəyişikliyinə qarşı tədbirlərini müdafiə edərək bildirib ki, Fransa "tamamilə görünməmiş bir dövrdən keçir".
Bu həftəki həddindən artıq istilər Fransadakı dörd nüvə elektrik stansiyasında reaktorların yavaşlamasına və ya müvəqqəti olaraq bağlanmasına da səbəb olub. Fransanın nüvə elektrik stansiyalarını idarə edən EDF şirkətinin məlumatına görə, stansiyalar adətən reaktorları çaylardan götürülən su ilə soyudur və sonra isti suyu çaya geri buraxır. Lakin çay ekosistemlərinin qorunmasına yönəlmiş qaydalar suyun temperaturu müəyyən səviyyələrdən yuxarı qalxdıqda bu prosesi məhdudlaşdırır.
EDF sözçüsü Laura Mandin bildirib ki, şirkət stansiyaların istilik dalğalarına daha davamlı olmasına investisiya qoyur. Mandin nümunə olaraq Civaux zavodunda istifadə edilən və axıdılmadan əvvəl suyu yenidən soyudan sistemi göstərib.
Son illərdə Avropada temperatur hər on ildə təxminən 0,6 dərəcə Selsi (1 dərəcə Farenheyt) artıb. Bu, mövcud infrastrukturun tikildiyi zaman gözlənilməyən təzyiqlərlə üzləşməsinə səbəb olur.
Xüsusilə dəmir yolu xətləri həddindən artıq istidən ciddi şəkildə təsirlənir. Almaniyada, İsveçrədə və Böyük Britaniyada qızdırılan relslərin genişləndirilməsi və əyilməsi səbəbindən çoxsaylı qatar xidmətləri ləğv edilib. Fransada qatarların kondisionersiz olması və ya sistemlərin yüksək temperatura davam gətirə bilməməsi səbəbindən bəzi xətlərdə xidmətlər dayandırılıb.
