Kosmosda “İtkin halqa” tapıldı: Yerdəki su Günəşdən daha qədimdir

11:40 10.03.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Alimlər günəş sistemimizdəki suyun haradan gəldiyini araşdırarkən "itkin halqa" adlandırdıqları bir şey tapdılar.

Hafta.az-ın “Nature” jurnalına istinadən yazdığına görə, uzaq bir ulduzu əhatə edən protoplanetar diskdə su buxarı görülüb. Suyun ulduz əmələ gətirən qaz buludlarından Yer kimi planetlərə necə gəldiyini izah edə bilən bu müşahidə ətrafımızdakı suyun Günəşimizdən daha yaşlı olması fikrini də dəstəkləyir.

Tədqiqatçı, ABŞ-dakı Milli Radio Astronomiya Rəsədxanasının astronomu Con J. Tobin deyir: “İndi günəş sistemimizdəki suyun mənşəyini Günəşin yaranmasından əvvələ qədər izləyə bilərik”.

Alimlər bu tapıntıya Yerdən təxminən 1300 işıq ili uzaqlıqda bir ulduzun ətrafında yaradılmış maddə diski olan V883 Orionis-i izləməklə nail olublar. Bu protoplanetar disk ulduzla birlikdə əmələ gəlir və nəhayət, içindəki maddə bir yerə yığılmağa başlayanda planetlər kimi daha böyük cisimlər yaranır. Tədqiqatçılar bu maddədə su buxarı aşkar ediblər. Alimlər suyun tərkibinə baxaraq onun nə vaxt və harada əmələ gəldiyini öyrənə bilərlər.

Əvvəlki araşdırmalar göstərib ki, Günəş sistemindəki kometlərdə tapılan su Yerdəki ilə oxşardır. Bu onu göstərir ki, köhnə kometlər suyu planetimizə gətirmiş ola bilər. Ancaq bu prosesdə çatışmayan bir halqa var idi: gənc ulduzları kometlərə bağlayan şey.

Tobin deyir: "Bu işdə çatışmayan əlaqə V883 Orionisdir. Diskdəki suyun tərkibi bizim günəş sistemindəki kometaların tərkibinə çox bənzəyir. Bu, planet sistemlərində suyun milyardlarla il əvvəl, hətta Günəşdən əvvəl ulduzlararası fəzada əmələ gəldiyi və həm kometlər, həm də Yer tərəfindən nisbətən dəyişməz olaraq miras qaldığı fikrini təsdiqləyir”.