Niderland artefaktları geri qaytardıqca Londona təzyiqlər artır

10:15 07.12.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Niderland müstəmləkə dövründə Şri-Lankadan oğurlanmış 6 qiymətli əsəri geri qaytardıqdan sonra Britaniya Muzeyinin mübahisəli xəzinələrini geri qaytarmaq üçün Böyük Britaniyaya təzyiq artıb.

Hafta.az-ın yazdığına görə, 17-ci əsrin əvvəllərində Şri-Lankanı müstəmləkə edən Niderland, 250 il əvvəl ölkənin sonuncu müstəqil monarxiyası olan Kandi Krallığından qarət edilmiş artefaktları geri qaytarıb.

Şri Lanka digər ölkələrdən, o cümlədən İngiltərədən "daha çoxunun" qaytarılacağını gözlədiklərini deyib.

Niderland səfirliyindən verilən açıqlamada, "Lewke's topu" kimi tanınan qızıl, gümüş və bürüncdən hazırlanmış naxışlı top, mərasim qılıncı və iki silah da daxil olmaqla, müstəmləkə dövrünə aid xəzinələrin indi Şri Lankadakı Kolombo Milli Muzeyində sərgiləndiyi ifadə edilib.

Niderland səfirliyi sözügedən obyektlərlə bağlı açıqlama verib: “Onlar müstəmləkəçilik dövründə haqsız yerə Amsterdama gətirilib. Altı Şri-Lanka artefaktı 5 və 6 dekabr tarixlərində Kolombo Milli Muzeyində keçirilən iki günlük tədbirdə 200 ildən çox xaricdə qaldıqdan sonra fiziki olaraq Şri-Lankaya qaytarılıb”, – səfirlik bildirib.

Buddhasasana Dini və Mədəniyyət İşləri Naziri Vidura Viçramanayake, Şri Lankanın əsərlərinin geri qaytarılmasına görə Niderland hökumətinə və vətəndaşlarına minnətdar olduğunu söyləyib. O, talan edilmiş xəzinələri geri qaytarmaq üçün Yunanıstan və İngiltərə kimi digər ölkələrlə danışıqlara başladıqlarını bildirib.

Britaniyada Şri-Lankadan qarət edilmiş ən nadir artefaktlardan bəziləri, o cümlədən hazırda Londonda Britaniya Muzeyində olan tanrıça Taranın qızılla örtülmüş heykəli də var.

Son illər Britaniya Muzeyi qədim xəzinələri saxlamaq hüququna görə tez-tez tənqidlərə məruz qalır, bəziləri isə muzeyin kolleksiyasındakı bir çox reliktlərin Britaniya İmperiyasının müstəmləkəçilik dövründə həqiqətən “talan edildiyini” iddia edir.

Bu məsələ Britaniya ilə Yunanıstan arasında Elgin Mərmərləri kimi tanınan Parthenon heykəllərinin mülkiyyəti ilə bağlı diplomatik mübahisəyə səbəb olub.

Keçən ay baş nazir Rişi Sunakın yunan həmkarının heykəllərin geri qaytarılması məsələsini qaldırmağı planlaşdırdığını deməsindən sonra gözlənilmədən Kiriakos Mitsotakislə görüşünü ləğv etməsindən sonra hadisə hər iki tərəfin bir-birini günahlandırması ilə böyüyüb.

Müzakirə olunan digər mühüm artefaktlar arasında müasir Nigeriyadan olan “Benin Bürüncləri”, ən azı 23 min Çin əsərinin kolleksiyası, Misir tərəfindən axtarılan Rozetta Daşı və Paskal adasından iki moai daxildir.

Oxunma sayı 161