Niderland müstəmləkə dövründə İndoneziya və Şri Lankadan götürülmüş yüzlərlə qiymətli artefaktı geri qaytarmağa hazırlaşır.
Hafta.az-ın "Reuters"ə istinadən yazdığına görə, geri qaytarılacaq əşyalar arasında qiymətli daşla örtülmüş bürünc top və "Lombok xəzinəsindən" talan edilmiş daş-qaşlar var.
Razılaşdırılmış restitusiya Niderlandın müstəmləkə keçmişi ilə getdikcə daha çox üzləşdiyi bir vaxta təsadüf edir.
Digər ölkələr də son illərdə talan edilmiş qiymətli artefaktları geri qaytarmağa başlayıblar. Görkəmli nümunələr arasında 1897-ci ildə Böyük Britaniya hərbi ekspedisiyası zamanı Nigeriyadan oğurlanmış qondarma "Benin Bürüncləri"nin geri qaytarılmasını təsdiqləyən ingilis və alman muzeyləri də var.
Mədəniyyət naziri Günay Uslu, "Niderlandda heç vaxt olmamalı olan əşyaları ilk dəfə geri qaytarırıq" deyib. Xanım nazir bildirib ki, onlar təkcə obyektləri geri qaytarmır, əslində İndoneziya və Şri Lanka ilə daha sıx əməkdaşlıq dövrünə başlayırlar.
İndoneziyaya qaytarılacaq kolleksiyalar arasında 1894-cü ildə bu ölkənin Lombok adasındakı kral sarayından Niderland müstəmləkə ordusu tərəfindən talan edilmiş ləl-cəvahirat, qiymətli daşlar, qızıl və gümüşdən ibarət “Lombok xəzinəsi” də var.
Şri-Lanka isə,1740-cı illərdə Şri-Lanka aristokratının Kandi kralına hədiyyəsi olduğu güman edilən və hazırda Amsterdamın Rijksmuseumunda nümayiş etdirilən 18-ci əsrə aid təmtəraqla bəzədilmiş bürünc topu geri alacaq. Topun 1765-ci ildə Hollandiya qoşunlarının Şri-Lankanın Kandi krallığına hücumu və onu fəth etməsi zamanı Niderlandın əlinə keçdiyi güman edilir.
Mədəniyyət naziri Uslu, hökumətin müstəmləkə dövründə gətirilən sənət əsərlərini araşdıran Hollandiya komitəsinin 2020-ci il hesabatında yer alan tövsiyələr əsasında hərəkət etdiyini söyləyib.
Komitə hökuməti İndoneziya və şri lanka tərəfindən tələb olunarsa, keçmiş koloniyalarda talan edilmiş istənilən mədəni obyekti "qeyd-şərtsiz geri qaytarmağa hazır olmağa" çağırıb.
"Niderland bu ədalətsizliyin tanınması və aradan qaldırılmasını müstəmləkə yığımları ilə bağlı siyasətin əsas prinsipinə çevirərək, müstəmləkə keçmişinə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürməlidir", - hesabatda deyilir.
Ölkə son illərdə öz irsi ilə daha açıq şəkildə mübarizə aparır.
Şənbə günü Kral Villem-Aleksandr, Niderlandın qul ticarətindəki roluna görə rəsmən üzr istəyib.
Ölkə 17-ci əsrdən sonra dünyanın hər yerində ərazilərə sahib olan böyük bir müstəmləkə gücünə çevrildi və hollandiyalı qul tacirləri 600 mindən çox insanı başqa yerlərə satdı.
